दूरस्थ शिक्षण
बाह्य शिक्षणाबद्दल
बाह्य शिक्षण ही एक सामान्य संज्ञा आहे ज्यामध्ये गृहअभ्यास, पत्रव्यवहार शिक्षण किंवा स्वतंत्र अभ्यास अशा विविध प्रकारच्या अध्यापन शिक्षण धोरणांचा समावेश आहे. उच्च शिक्षण घेण्यास इच्छुक असलेल्या परंतु संसाधनांच्या अभावामुळे किंवा वेळेच्या कमतरतेमुळे शिक्षण सुरू ठेवू शकत नसलेल्यांच्या दारापर्यंत शिक्षण पोहोचवण्याच्या दिशेने हे एक अत्यंत स्वागतार्ह पाऊल आहे. बाह्य शिक्षण प्रणाली सेवा, व्यवसाय, विविध क्षेत्रात काम करणाऱ्या आणि शिक्षण प्रक्रियेतून बाहेर पडलेल्या दूरस्थ शिक्षणार्थीच्या शिक्षणाच्या गरजा पूर्ण करते. भारतात विद्यापीठ स्तरावर बाह्य शिक्षणाच्या संधी मोठ्या प्रमाणात वाढल्या आहेत. बहुतेक पारंपारिक विद्यापीठे कॅम्पसमध्ये बाह्य शिक्षण कार्यक्रम चालवत आहेत. अनेक नवीन ट्रेंड पारंपारिक शिक्षण प्रणालींवर मोठा दबाव आणत आहेत ज्यामुळे अनेक संस्थांना त्यांच्या विद्यमान धोरणांचा आणि कार्यपद्धतींचा आढावा घ्यावा लागत आहे. या पार्श्वभूमीवर, नांदेडमधील स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठाने २००९ मध्ये बाह्य शिक्षण केंद्र स्थापन करण्याचा निर्णय घेतला आणि विद्यापीठाच्या प्रशासकीय इमारतीत बाह्य शिक्षण केंद्र स्थापन करण्यात आले.
पारंपारिक शिक्षण पद्धती विद्यार्थ्यांच्या वाढत्या मागणीला सामावून घेऊ शकत नसलेल्या उच्च शिक्षणाच्या महत्त्वाबद्दल अलिकडेच देशभरात प्रचंड जागरूकता निर्माण झाली आहे. म्हणूनच, बाह्य शिक्षणाद्वारे उच्च शिक्षणाचा प्रसार हा पोहोचेपर्यंत पोहोचण्याच्या प्रभावी आणि सोयीस्कर मार्गाने जागतिक स्तरावर मान्यता आणि स्वीकृती मिळवत आहे. भारत सरकारने स्पष्टपणे सांगितले आहे की बाह्य शिक्षणाद्वारे मिळवलेल्या पदवी/डिप्लोमा/प्रमाणपत्र अभ्यासक्रमांना मान्यता ही पारंपारिक/पारंपारिक प्रणालींअंतर्गत रोजगारासह विविध उद्देशांसाठी समतुल्य असेल.
सुरुवातीपासूनच एसआरटीएम विद्यापीठ या विद्यापीठातील बाह्य विद्यार्थ्यांसाठी सुविधा पुरवत आहे. विविध कारणांमुळे ते विद्यार्थी नियमित अभ्यासक्रमांमध्ये सामील होऊ शकत नव्हते. बाह्य नोंदणी केलेल्या या विद्यार्थ्यांवर घरी शिकण्याची जबाबदारी होती. म्हणूनच त्यांच्या शिक्षणाची गुणवत्ता वाढविण्यासाठी आणि समाजातील मोठ्या वर्गापर्यंत पोहोचण्यासाठी जसे की कामगार सेवा वर्ग, गृहिणी, नोकरदार महिला, शैक्षणिकदृष्ट्या मागासलेले परंतु शिक्षणाची आकांक्षा असलेले, सामाजिक समावेशनाचे उद्दिष्ट ठेवणाऱ्या विद्यापीठाने बाह्य शिक्षणासाठी एक केंद्र प्रस्तावित करून त्यांच्यासाठी आपले दरवाजे उघडले आहेत.
बाह्य शिक्षण केंद्राची उद्दिष्टे:
शैक्षणिक सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी,
- विविध वयोगटातील बाह्य शिकणाऱ्यांची संख्या वाढवणे.
- समाजातील विविध घटकांना जे शिक्षण घेऊ शकत नाहीत आणि त्यांना मुख्य प्रवाहात आणण्यासाठी.
- घरगुती जबाबदाऱ्या आणि सामाजिक बंधनांमुळे वंचित राहिलेल्या समाजातील महिला वर्गाला.
- जात, धर्म, लिंग, मूळ क्षेत्र, सामाजिक आणि आर्थिक स्थिती काहीही असो, समाजातील सर्व घटकांना.
- शैक्षणिक आणि प्रशासकीय बाबींमध्ये लवचिकता राखणे.
- समाजातील विशेषतः वंचित घटकांना उच्च शिक्षणाच्या संधी प्रदान करणे आणि प्रदान करणे.
- ज्यांना काम करणाऱ्या व्यावसायिकांसाठी आणि गृहिणींसाठी थेट फेस टीचिंगची सुविधा नाही त्यांच्यासाठी.
- नियुक्त केलेल्या अभ्यास केंद्रांद्वारे शिक्षणात स्वयं-शिक्षण साहित्य (सिम), संपर्क सत्रे, ग्रंथालय आणि इंटरनेट प्रगत तंत्रज्ञानासारख्या समुपदेशन सुविधांसह अभ्यासक्रम उपलब्ध करून देणे.
संचालकांच्या डेस्कवरून
संचालकांच्या डेस्कवरून
या वेबपेजवर सर्व प्रेक्षकांचे स्वागत करताना मला खूप आनंद होत आहे. स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ, नांदेडने या क्षेत्रातील शैक्षणिकदृष्ट्या वंचित लोकांसाठी, पोहोच नसलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी आणि विविध क्षेत्रात काम करणाऱ्यांसाठी बाह्य शिक्षण खुले करण्यासाठी आधीच पुढाकार घेतला आहे. भारतात विद्यापीठ स्तरावर बाह्य शिक्षणाच्या संधी मोठ्या प्रमाणात वाढल्या आहेत. बहुतेक पारंपारिक विद्यापीठे त्यांच्या कॅम्पसमध्ये बाह्य शिक्षण कार्यक्रम चालवत आहेत.
अलिकडच्या काळात देशभरात उच्च शिक्षणाच्या महत्त्वाबद्दल प्रचंड जागरूकता निर्माण झाली आहे परंतु पारंपारिक प्रणाली विद्यार्थ्यांच्या वाढत्या मागणीला सामावून घेण्यास सक्षम दिसत नाही. म्हणूनच, बाह्य शिक्षणाद्वारे उच्च शिक्षणाचा प्रसार जागतिक स्तरावर मान्यता आणि स्वीकृती मिळवत आहे. या विद्यापीठाचे बाह्य शिक्षण केंद्र त्याच्या चौसष्ट अभ्यास केंद्रांद्वारे दर्जेदार शिक्षण देण्यासाठी कठोर परिश्रम करत आहे. सध्या या केंद्रांमध्ये प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांची संख्या पाच हजारांहून अधिक आहे. बाह्य शिक्षण केंद्रात सर्व भागधारकांच्या इच्छा आणि स्वप्ने पूर्ण करण्याची क्षमता आहे.
मी विद्यार्थ्यांना सर्व यशासाठी शुभेच्छा देतो!
बाह्य शिक्षण प्रॉस्पेक्टस
अभ्यासक्रम येथे बाह्य शिक्षण
Academic Courses Offered by the Center for External Education
| अ. नाही. | कार्यक्रमांची नावे | कालावधी | नमुना | पात्रता |
|---|---|---|---|---|
|
1 |
मास्टर ऑफ आर्ट्स (मराठी) |
०२ वर्षे |
Semester Pattern |
१. कोणत्याही मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून बीए पदवीधर पदवी
किंवा २. कोणत्याही मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून पदव्युत्तर पदवी |
|
2 |
मास्टर ऑफ आर्ट्स (हिंदी) |
०२ वर्षे |
Semester Pattern |
|
|
3 |
मास्टर ऑफ आर्ट्स (इंग्रजी) |
०२ वर्षे |
Semester Pattern |
|
|
4 |
मास्टर ऑफ आर्ट्स (उर्दू) |
०२ वर्षे |
Semester Pattern |
|
|
5 |
मास्टर ऑफ आर्ट्स (पाली) |
०२ वर्षे |
Semester Pattern |
|
|
6 |
मास्टर ऑफ आर्ट्स (इतिहास) |
०२ वर्षे |
Semester Pattern |
|
|
7 |
मास्टर ऑफ आर्ट्स (राजकारणशास्त्र) |
०२ वर्षे |
Semester Pattern |
|
|
8 |
मास्टर ऑफ आर्ट्स (सार्वजनिक प्रशासन) |
०२ वर्षे |
Semester Pattern |
|
|
9 |
मास्टर ऑफ आर्ट्स (समाजशास्त्र) |
०२ वर्षे |
Semester Pattern |
|
|
10 |
मास्टर ऑफ आर्ट्स (अर्थशास्त्र) |
०२ वर्षे |
Semester Pattern |
|
|
11 |
मास्टर ऑफ कॉमर्स (एम. कॉम) |
०२ वर्षे |
Semester Pattern |
१. कोणत्याही मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून बी. कॉम. पदवी. किंवा २. कोणत्याही मान्यताप्राप्त विद्यापीठातून पदव्युत्तर पदवी |
फी संरचना - बाह्य शिक्षण
मास्टर ऑफ आर्ट्स :-
(मराठी, हिंदी, इंग्रजी, उर्दू, पाली, इतिहास, राज्यशास्त्र, समाजशास्त्र, अर्थशास्त्र आणि लोक प्रशासन) प्रति वर्ष
| Particular of the fee | गृह विद्यापीठाचे विद्यार्थी | इतर विद्यापीठ विद्यार्थी |
|---|---|---|
|
Admission fee |
100/- |
100/- |
|
Course fee + Softcopy of Study material (PDF) |
3000/- |
3000/- |
|
Study center fee |
1500/- |
1500/- |
|
Examination fee (Semester) |
717/- |
717/- |
|
Eligibility fee (I Year only) |
126/- |
242/- |
|
Total fee |
5443/- |
5559/- |
मास्टर ऑफ कॉमर्स (एम. कॉम) प्रति वर्ष
| Particular of the fee | गृह विद्यापीठाचे विद्यार्थी | इतर विद्यापीठ विद्यार्थी |
|---|---|---|
|
Admission fee |
100/- |
100/- |
|
Course fee + Soft Copy of study material (PDF) |
4000/- |
4000/- |
|
Study center fee |
2400/- |
2400/- |
|
Examination fee (Semester) |
888/- |
888/- |
|
Eligibility fee (I Year only) |
126/- |
242/- |
|
Total fee |
7514/- |
7630/- |
अभ्यास केंद्रे
शैक्षणिक दिनदर्शिका
Syllabus (Annual pattern)
अभ्यासक्रम
- एम. कॉम प्रथम वर्ष
- एम. कॉम. दुसरा वर्ष ०९ आर्थिक व्यवस्थापन
- एम. कॉम. दुसरा इयत्ता दहावी व्यवसाय नीतिमत्ता
- एम. कॉम. दुसरा इयत्ता ११ औद्योगिक संबंध आणि कामगार कायदा
- एम. कॉम. दुसरा इयत्ता १२ वी व्यवसाय उद्योजकता
- एम. कॉम. II इयत्ता १३ व्यवसाय आणि कॉर्पोरेट कर आकारणी
- एम. कॉम. दुसरा वर्ष १४ जाहिरात आणि विक्री व्यवस्थापन
- एम. कॉम. दुसरा वर्ष १५ रिटेल मॅनेजमेंट
बातम्या आणि परिपत्रके
फॉर्म आणि फॉरमॅट्स
आमच्याशी संपर्क साधा
आमच्याशी संपर्क साधा
संचालक,
Dr. Prakash Nibhandas Nihalani
बाह्य शिक्षण केंद्र (बाह्य मोड)
ईपीबीएक्स – (02462) 215144
मोबाईल क्रमांक – 7385449792
ई-मेल – [email protected]
वेबसाइट: – www.srtmun.ac.in
Mr. V. S. Bhusare
वरिष्ठ लिपिक,
9604955041
पत्रव्यवहाराचा पत्ता:
संचालक,
दूरस्थ शिक्षण संचालनालय,
खोली क्रमांक २०७, दुसरा मजला, प्रशासकीय इमारत,
स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ,
विष्णुपुरी, नांदेड-४३१ ६०६ (महाराष्ट्र)
ई-सामग्री
प्रिय विद्यार्थी,
विद्यार्थ्यांच्या अभ्यासाच्या तयारीसाठी बाह्य शिक्षण विभागाने ई-सामग्री विकसित केली आहे.
| अ.क्र. | विद्याशाखा | वर्ग | विषय | युनिट | युट्यूब लिंक |
|---|---|---|---|---|---|
|
1 |
मानव्यशास्त्र |
एमए प्रथम वर्ष |
पाली |
ब्लॉक (खंड): ०४ घटक : बौद्ध तत्वज्ञान डॉ. किर्तीराज लोणारे |
|
|
2 |
मानव्यशास्त्र |
एमए प्रथम वर्ष |
पाली |
जातक कथा भाग २ डॉ. गौतम शेषराव बनसोडे |
|
|
3 |
मानव्यशास्त्र |
एमए प्रथम वर्ष |
पाली |
जातक भाग १ डॉ.बुवा सूर्यभान रमेश |
|
|
4 |
मानव्यशास्त्र |
एमए प्रथम वर्ष |
पाली |
धम्मपद भाग १ (यमकवग्गो) प्रा. सारिका केदार |
|
|
5 |
मानव्यशास्त्र |
एमए प्रथम वर्ष |
पाली |
धम्मपद भाग १ (अपमादवग्गो) प्रा. सारिका केदार |
|
|
|
|||||
|
1 |
मानव्यशास्त्र |
एमए प्रथम वर्ष |
मराठी |
वाङ्मय प्रकार : कादंबरी स्वरूप व विशेष डॉ. शंकर विभुते |
|
|
|
|||||
|
1 |
मानव्यशास्त्र |
एमए प्रथम वर्ष |
इंग्रजी |
शब्द निर्मिती (मोर्फोलॉजी) प्रा.डॉ.लक्ष्मण धर्मराज जोगदंड |
|
|
2 |
मानव्यशास्त्र |
एमए दुसरे वर्ष |
इंग्रजी |
संशोधन पद्धत: पदव्युत्तर (इंग्रजी) विद्यार्थ्यांसाठी लेखन संशोधन प्रकल्प प्रा. डॉ. एल.व्ही. पद्माराणी |
|
|
|
|||||
|
1 |
एमए प्रथम वर्ष |
लोकप्रशासन लोकप्रशासन |
लोकप्रशासन लोकप्रशासन |
केंद्रीय कायदे मंडळ प्रा. डॉ. बी. आर. कतुरवार |
|
|
2 |
मानव्यशास्त्र |
एमए प्रथम वर्ष |
लोकप्रशासन लोकप्रशासन |
पेपर क्रमांक – 3 महाराष्ट्र प्रशासन घटक – 3 राज्य पद्धत प्रा. डॉ. लोणारकर प्रवीण पांडुरंगराव |
|
